Ondanks door xenofobie bezoedeld imago nog steeds het land van tolerantie en rijkdom

Bracht het PVV-klachtenmeldpunt over Polen schade aan het Nederlands imago? Een rondvraag bij verschillende correspondenten en journalisten in Polen: “Het beeld is wel negatiever geworden”

Hoe kijkt Polen eigenlijk naar ons land na al die soms als vernederend en beschamend ervaren negatieve aandacht? We vragen het aan drie Nederlandse journalisten die over Polen publiceren. Michiel van Blommestein, correspondent voor ondermeer de GPD-bladen, woonachtig in Łódź, Gwenny Somberg, freelance journalist in Wrocław en Michiel Driebergen, radio1-journalist NCRV, vier maanden per jaar woonachtig in Lviv, correspondent Oost-Polen en werkt aan een boek over Lwów/Lviv. Eén ding is duidelijk. Nederland wordt niet geassocieerd met tulpen, klompen en molens. En ondanks de veranderde toon over Nederland blijft het toch een land van vooral tolerantie en rijkdom.

Nederland, land van tolerantie

Michiel van Blommestein: “Het stereotiepe beeld van Nederland in Polen is er vooral een van ‘tolerantie’. Vooral voor ouderen in de negatieve zin van het woord: drugs, abortus, euthanasie en ‘Arabieren’. Tegelijkertijd doet men in Nederland moeilijk over het meenemen van een gevangen vis, en dat vinden veel Polen wat dubbel. Maar jongeren zien in Nederland juist een model van een open, ‘losse’ samenleving. Polen zien Nederland ook als een geordend land, zoals bijvoorbeeld Duitsland ook zo wordt gezien door veel Nederlanders. De infrastructuur wordt de hemel in geprezen. Veel mensen hebben vrienden/familie die in Nederland verblijven, iets dat altijd weer (positief uiteraard) terugkomt als ik zeg waar ik vandaan kom.”

Michiel Driebergen:  “Aan klompen, tulpen en molens denken volgens mij weinig Polen meer, als het gaat om het beeld van Nederland. De tijd dat me telkens gevraagd werd “of het echt zo is dat in Nederland geen gordijnen voor de ramen hangen” is nu wel voorbij. Dat er veel mogelijk is op het gebied van abortus, prostitutie en euthanasie weet men goed. Terecht, want vergeleken met Polen is Nederland inderdaad heel anders. In Polen moeten de debatten over deze kwesties nog beginnen. Ik denk dat de bekendheid met Nederland de afgelopen tien jaar snel is toegenomen. Polen komen hier ook gewoon op vakantie, en er werken hier natuurlijk veel Polen.”

Gwenny Somberg: “De meeste reacties die ik krijg als ik zeg dat ik uit Nederland kom, gaan over drugs, en dan eigenlijk alleen maar over wiet. Heel af en toe noemt iemand de prostitutie en seks op televisie, maar eigenlijk bijna niet. Men denkt ook dat Nederland ontzettend rijk is, dat er absoluut geen armoede bestaat in ons land. Niemand begrijpt hoe ik Nederland heb kunnen verlaten voor een land als Polen.”

 “Op gebied immigratiebeleid zijn Polen het eigenlijk met Wilders eens”

Nederland werd internationaal vaak geroemd om haar progressiviteit, vooruitstrevende denkbeelden, het  open en tolerante karakter. Is dat ook in Polen zo? Michiel van Blommestein: “Ronduit ja, maar dus niet altijd positief. Polen is cultureel heel homogeen, en het verbaast ze hoe Nederland het toestaat dat er overal moskeeën verrijzen.” Gevraagd naar de afbrokkeling van het Nederlands imago, antwoordt Van Blommestein bevestigend: “Het is bezoedeld”. Maar Wilders is niet de enige boosdoener:

“Ik heb het gevoel dat het beeld van Nederland negatiever geworden is. Maar niet alleen door Wilders. Alle dingen rond Polen (de discussie rond het ‘weren’ van Polen) hebben eraan bijgedragen. Toen Henk Kamp met voorstellen kwam om Polen zonder werk te ‘deporteren’, schrok men zich hier echt wel een hoedje.”

Opvallend is dat Wilders en Polen elkaar ‘theoretisch’ juist lijken te vinden wanneer het gaat over het beleid aangaande immigratie uit de moslimwereld: “Veel Polen zijn het stiekem eens met Wilders als het gaat om  immigratie uit de Arabische wereld. Sterker, in praatprogramma’s wordt al gezegd dat ze geen ‘West-Europese toestanden’ willen. Maar dat zijzelf het doelwit zouden worden, dat verbaast ze ten zeerste. Polen zien zichzelf als harde werkers die tevreden zijn met een bescheiden leven. Ze vinden het raar dat ze kennelijk niet als zodanig in Nederland. worden gezien. Ze komen echt alleen maar vanwege het werk, niet vanwege de sociale voorzieningen.” aldus Van Blommestein.

Gwenny Somberg heeft in Wrocław vooral contact met Poolse jongeren. Daar heerst een rooskleurig beeld van de lage landen: “Zij zien Nederland als een beter land dan Polen, met sociale zekerheid, vrije toegang tot wiet en banen voor het oprapen.” Maar zij zien wel degelijk de problemen van een multiculturele samenleving, zoals ze die in Polen niet zouden willen:

“Poolse studenten hebben het vaak over de multiculturele samenleving en dat ze blij zijn dat zij voornamelijk ‘gewoon’ Polen hebben hier. Veel van hun zijn in Amsterdam en Rotterdam geweest en vooral in de laatste stad zijn ze geschrokken/verbaasd over de hoeveelheid allochtonen.”

Michiel Driebergen onderschrijft die lezing: “Onder katholieke of ‘conservatieve’ Polen wordt de PVV gezien als een partij die de zorgen van veel Polen deelt. veel Polen zijn net zo bezorgd over grote veranderingen die “van buiten” komen als veel Nederlanders. veel Polen kijken met grote ogen naar het ‘open’ Nederland, waar zoveel culturen samenleven. ze vinden dat onvoorstelbaar. Maar als je kosmopolitische, veelal hoogopgeleide Polen spreekt die veel over de grens zijn geweest, is dat anders. ik geloof niet dat het beeld van Nederland als land onder hen negatiever is geworden. Ze weten dat niet alle Nederlanders PVV’ers zijn. Volgens mij is het beeld van Nederland nog steeds erg positief, het hangt ervan af wie je spreekt.”

De anti-Poolse sentimenten baren de Poolse jongeren wel zorg, denkt Gwenny Somberg: “De Polen die ik hier spreek die interesse hebben in internationale politiek maken zich allemaal zorgen over Wilders. Je voelt dat ze boos zijn over de manier waarop hun landgenoten die in Nederland werken, worden neergezet. Vergeleken met Polen vinden ze Nederland wel ‘open minded’. Dat is natuurlijk ook nog steeds zo. ”

Al langer negatieve geluiden over Nederland

Nederland staat al wat langer bekend als ‘hardliner’ richting arbeidsmigranten. De negatieve geluiden over Polen begonnen met de uitlatingen van PvdA-wethouder Marnix Norder (‘tsunami van Oost-Europeanen’) eind 2010. Henk Kamp deed daar nog een schepje bovenop met zijn plannen om werkloze Polen uit te zetten en PVV-er Barry Madlener spande de kroon in het europarlement, in reactie op de toespraak van Donald Tusk namens EU-voorzitter Polen. Zij gingen Wilders’ PVV-klachtensite al voor.

Het incident met PVV-europarlementariër Barry Madlener werd breed uitgemeten in de Poolse pers. Van Blommestein schreef erover op zijn blog: http://www.standplaatslodz.nl/2011/07/07/de-eu-door-een-roze-bril/

Van Blommestein kijkt terug: “Ze schrokken, want het voorzitterschap was iets waar het Poolse journaille vrij trots over was. Nederland stond nog niet te boek als zijnde heel anti-Pools, maar dat begon hierdoor (en door de uitlatingen van Kamp) te veranderen.

Nederland is overigens niet het land met grote invloed binnen de EU als geheel: “Als puntje bij paaltje komt, wordt Nederland niet echt uitgebreid gevolgd. Daar gebeurt ook relatief weinig: economie is stabiel, het blijft een rijk maar klein land dat tweede viool speelt ten opzichte van landen zoals Duitsland, Frankrijk en Groot Brittannië.” Wanneer Nederland het nieuws haalt,  dan is het vanwege anti-Poolse sentimenten: “Daarin begint Nederland toch wel de boventoon te voeren. Ik hoor niets over ‘anti-Poolse sentimenten’ in Duitsland bijvoorbeeld, terwijl daar veel meer Polen wonen en werken.”

Gwenny Somberg is van mening dat de recente discussie in Nederland niet allesbepalend is in de beeldvorming: “Er wordt over gesproken in de Poolse pers, maar niet erg uitgebreid. Naar mijn idee werd er hier meer aandacht besteedt aan de Elfstedentocht dan aan Wilders en zijn Polen-meldpunt.” Wel zijn de reacties dan behoorlijk fanatiek: “De Polen hier worden opgeroepen een tegenstem te laten horen op verschillende websites. Er worden hier en daar ook wat Nederlandse producten geboycot.” Zij vervolgt: “Over de Elfstedentocht waren Polen heel enthousiast. Schaatsen is hier niet zo populair als in Nederland. Als ze de tv-beelden zien van duizenden mensen op vrij kleine stukken water zijn ze volledig verbaasd.”

Van Blommestein vult aan: “Polen in Nederland missen vooral de natuur zoals je die in Polen wel hebt. Ook merk ik de laatste jaren dat Poolse arbeiders in de bouw en installatietechniek hun Nederlandse collega’s zien als verwend, lui en onbekwaam (omdat een Nederlandse arbeider vaak maar één ding kan. Een Pool doet het loodgieterswerk, de elektriciteit en het stucwerk inéén)”

Prostitutie is een begrip dat in het buitenland (al dan niet terecht) wordt geassocieerd met Nederland. Van Blommestein ervaart niet dat Polen daar op afgeven: ”Daarover denken mensen: ‘Dat is in ons land erger.’ Hier staan ze nog langs de kant van de uitvalswegen waar veel vrachtwagens langskomen. Dat zie je in Nederland niet.”

Nederland: het zich isolerende land van rijkdom

Nederland isoleert zich met haar opvattingen van de overige EU-landen, stelt Van Blommestein: ”Nederland staat hierin vrij alleen: ik krijg geen berichtgeving mee dat bijvoorbeeld Duitsland of België, of Denemarken anti-Poolse maatregelen neemt. Nederland staat dik op de radar vergeleken met andere landen om het anti-Poolse sentiment. Het andere land dat hier regelmatig het nieuws haalt met anti-Poolse maatregelen is Litouwen, maar dat heeft een hele andere achtergrond. ‘Positieve’ aandacht is het geval wanneer een Nederlands bedrijf investeringen doet in Polen. Afgelopen zomer maakte bijvoorbeeld een Nederlands bedrijf bekend een pretpark te openen bij Grodzisk. Dat juichen ze uiteraard toe. Maar dat gebeurt niet zo heel vaak.”

Hoewel in de media meer negatieve publiciteit is, kan het Nederlands imago nog wel tegen een stootje: “Iedereen die ik spreek is, grosso modo, positief over Nederland. Maar het wordt wel aan me gevraagd: beginnen ze nou echt zo anti-Pools te worden daar, of wordt het overdreven?” Hij vervolgt: “Wanneer ik kijk naar Nederlanders die in Polen wonen, dan zie ik dat ze zich distantiëren van het beeld dat in Nederland over Polen wordt opgeroepen. Om een TV-ondernemer te quoten die hier al meer dan tien jaar woont: ‘In Nederland heb ik het gevoel dat alles stil staat. In Polen heb ik het gevoel dat er gebouwd wordt’.

Michiel Driebergen: “In z’n algemeenheid zou ik willen benadrukken dat Nederland vooral gezien wordt als rijk. heel erg rijk. Een land waarin alles uitstekend georganiseerd en geregeld is. Zelfs jonge Polen, die trots zijn op hun eigen land en gewoon in Polen blijven, steken toch de loftrompet over Nederland, waar je tenminste kunt ‘ ondernemen’. Nederland wordt gezien als een land waar je bereikt wat je wilt bereiken, als je maar hard werkt. Ook jongeren geven af op de mentaliteit die in veel Poolse branches leeft. Daarbij wordt vaak terugverwezen naar de Sovjet-overheersing. Blijkbaar zijn de wonden nog niet genezen.”

Als voorbeeld van een nijpende situatie noemt Michiel Driebergen de gezondheidszorg:  “Daar is het nog verre van rooskleurig. Je wordt geholpen als je de dokter een bedrag toestopt en anders niet, of op de verkeerde manier. Dat levert nog steeds schrijnende situaties op. Ik sprak onlangs een echtpaar dat om die reden naar Oost-Duitsland verhuisde: ze waren deze praktijken beu en voelden zich niet veilig, nota bene mensen met een aardig goed inkomen. Ik vond dat schokkend.”

“Nederland wordt gezien als paradijselijk, omdat er geen corruptie is op deze schaal. Ouderen in Polen zien de keerzijde van de jubelverhalen over de groeiende economie van Polen. Veel jonge Polen trekken weg, doen ander werk dan waarvoor ze zijn opgeleid (op een lager niveau) en dat is slecht voor het land. Terwijl de zorg in de instituties slecht is, wordt niet meer voor elkaar gezorgd… het spreekt vanzelf dat Nederland hier zeer positief bij afsteekt.”

Gwenny Somberg ging direct na haar studie journalistiek naar Polen, waar ze ruim een half jaar woont: “Mijn vriend en ik spreken bijvoorbeeld veel over Wilders en zijn meldpunt. Hij en zijn vrienden vinden het belachelijk, maar komen er niet tegen in actie. Ze denken dat als er niet al teveel aandacht aan besteed wordt het vanzelf wel weer overwaait en daar kan ik me wel in vinden. Het raakt hun niet direct, aangezien zij op dit moment geen vrienden/familie in Nederland hebben.” Somberg geeft Nederlands aan een klasje leerlingen, geïnteresseerd in Nederlands: “Bij mijn pupillen  zie ik die angst voor het verschuivende imago absoluut niet. Veel Polen die Nederlands leren kunnen hier in Wrocław een betere baan vinden dan waar dan ook in Nederland, omdat hun voordeel hier is dat ze die vreemde taal beheersen en in Nederland kan zo goed als iedereen dit. Zij zien Nederland nog steeds als een land dat buitenlanders met open armen verwelkomt en waar ze de baan van hun dromen kunnen vinden. Voor mij is dit soms best lastig, omdat ik weet dat dit gewoon niet altijd het geval is.”

Dit bericht werd geplaatst in Opinie. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s