Lwów, de van Polen afgesneden stad

Lwów, tijdens het komende EK een speelstad in West-Oekraïne, met een vooral Pools-Joodse historie. De stad werd echter gesticht in het toenmalige Rood Roethenië (Wit Roethenië valt grotendeels samen met het huidige Belarus, bij ons ook wel bekend als Wit-Rusland, daarnaast was er ook nog Zwart Roethenië, ondermeer het huidige Grodno)

Een patriottische Pool zal speelstad Lviv het komende EK toch nog een beetje als Poolse stad beschouwen. Lange tijd was Lviv/Lwów/Lemberg inderdaad een vooraanstaande Poolse stad. Onder het Habsburgse bewind groeide Lemberg uit tot een belangrijk cultureel centrum voor zowel Polen, Joden als Oekraïners.  Lwów (van 1918-1939 weer onder Pools gezag) bracht grote Poolse schrijvers voort en is nog altijd Pools cultureel erfgoed en (mede)bepalend voor de Poolse identiteit.

Lviv werd vernoemd naar de zoon van machthebber Danylo Halytsky, Lev. Danylo Halytsky en zijn broer Vasylko verdeelden de macht over Galicië (Danylo) en Volhynia (Vasylko) zij waren zonen van Roman de Grote; Roman Mstyslavych.

De Poolse koning Kazimierz III laat in het midden van de 14e eeuw zijn oog vallen op de Oekraïense regio’s. Hij ziet vruchtbaar land,  handelsmogelijkheden en een vergroting van rijkdom. Een bufferzone bovendien tegen de oprukkende Tataren.

Het handelscentrum Lviv trekt een multicultureel gezelschap. Duitsers, Polen en Tsjechen vestigen zich er tegen het eind van de 15e eeuw. Lwów/Lviv wordt min of meer een “Pools eiland” in een verder Russisch-orthodoxe rurale omgeving. De eerste Joden vestigden zich reeds in 1356, alsmede een florerende Armeense gemeenschap. In 1772 werd Lwów, Lemberg nadat het bij de Eerste Poolse Deling aan Oostenrijk toebehoorde. Lemberg bestaat tot en met 1918, waarin het de hoofdstad was van het kroonland Galicië-Lodomerië behorend tot de dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije. In Galicië –in tegenstelling tot de door Pruisen en Rusland geannexeerde Poolse gebieden- krijgt de Poolse cultuur betrekkelijk veel ruimte

Lwów kwam weer onder Pools gezag gedurende het interbellum. Een belangrijke stad in de Tweede Poolse Republiek. In 1939 wonen in Lwów ongeveer 320.000 mensen, daarvan was 50 % Pools, 35 % Joods en 15 % Oekraïens

Zowel de Joden als de Polen verdwenen na de Tweede Wereldoorlog bijna volledig uit Lemberg/Lviv. De Joden werden vermoord, de Polen verdreven. Oekraïners afkomstig van het omliggende platteland en Russen elders uit de Sovjet-Unie bewoonden daarna Lviv, zoals de stad na de nazi-overheersing (1941-1944) weer door het leven ging.   

Schrijvers uit/over Lwów

Lwów bracht meerdere bekende Poolse schrijvers voort. Stanislaw Lem, Zbigniew Herbert, Adam Zagajewski, Alexander Wat en de vlakbij (Drohobycz) wonende Bruno Schulz.

De bekendste van bovenstaande schrijvers is zeer waarschijnlijk Bruno Schulz. De Pools-Joodse schrijver, vooral bekend van zijn bundel ‘De kaneelwinkels’ publiceerde in het Pools, hoewel hij ook Jiddisch en Duits sprak. Adam Zagajewski is de enige nog levende uit dat rijtje: Zagajewski’s gedicht “Probeer de verminkte wereld te bezingen” (Try to praise the mutilated world) werd een week na 9/11 afgedrukt in de New Yorker. Het gedicht gaat oorspronkelijk over de terugkeer naar de verlaten Poolse dorpjes van Oekraïne na de Tweede Wereldoorlog. Het staat symbool voor de ontheemde gevoelens van Polen afkomstig uit Lwów die gedwongen verhuisden naar met name Wrocław/Silezië.

Lwów blijft een stad die zijn verleden meetorst, de breukvlakken van Midden-Europese geschiedenis lopen dwars door zijn centrum: “Het gaat om een stad van het heden, die door vreemdelingen echter meestal alleen wordt bezocht omdat hij een groot verleden heeft.” stelt de Duitse hoogleraar Oost-Europese Geschiedenis (Europese Universiteit in Frankfurt/Oder) Karl Schlögel. In zijn reportage uit 1988 ‘Lemberg- hoofdstad van de Europese provincie’ tekent hij verder op: “Wie naar Lvov  reist, reist naar een grote Sovjetstad en niet naar een Habsburgse fata morgana. Lemberg is het geliefde oord voor imaginaire reizen, maar wie zich werkelijk daarheen beweegt, komt in het heden terecht.”

“Ineens brak dit Poolse leven in Lwów, dat eeuwenlang in de stad de dominerende levenssfeer was, als gevolg van de Tweede Wereldoorlog af: een ontwikkeling waar niemand in de stad of in Oost-Galicië ook maar enige invloed op heeft gehad, laat staan dat iemands mening daarover is gevraagd(…) De toegang tot de oostelijke helft van het land, met voor de nationale identiteit schijnbaar onmisbare steden als Vilnius en Lwów, was afgesneden.” (citaat uit: Lemberg-Lwów-Lviv, Jean Paul Hinrichs)


Dit bericht werd geplaatst in EK 2012. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s