Onder de Rynek: een modern museum over Kraków’s en Polen’s geschiedenis

-Podziemia Rynku Krakow-

“Shame on you!” zegt Dagmara, wanneer ik haar de laatste avond in Kraków nog op de rynek zie. In plaats van koffie drinken worden de plannen omgegooid. Ze vindt dat ik echt absoluut de Podziemia Rynku moet zien, de Rynek Underground. Onder de Rynek.

Dus vind ik mij al vrij snel via de trappen naar beneden gedirigeerd. Voor ik het weet loop ik onder het Krakowse marktplein. Nog eens ten overvloede vermeld: het grootste Middeleeuwse marktplein van Europa. In 2005/2006 ergerde ik me nog behoorlijk aan het feit dat de oostelijke kant van het befaamde plein ruim zes maanden lang afgezet was met schermen voor onderzoek/opgravingen eronder. Van die periode zijn nu grote foto’s te zien die duidelijk maken hoe het terrein minutieus werd onderzocht.

In 2007 werd besloten, na de archeologische opgravingen die veel meer opleverden dan tevoren verwacht, om een publieke ruimte onder de Lakenhal,  -de Sukiennice- in te richten. “Er vond een debat plaats over de wijze waarop dit moest gebeuren” legt Dagmara uit: “De burgemeester was er voorstander van dat ook een grote ondergrondse shopping mall gebouwd zou worden.” De vermogende Likus’ broers van de Likus-groep boden aan om de kosten van het project te dragen. Op voorwaarde van commerciële benutting middels een grootscheeps ondergronds winkelcentrum. Na een heetgebakerde discussie bleek dat de cultuur en de commercie elkaar niet heel erg goed verdragen. De Europese Unie sprong bij in de realisatie van het project met 16 miljoen zloty en uiteindelijk opende het gloednieuwe museum in september 2010. Zonder ondergronds winkelmekka. De totale kosten bedroegen 38 miljoen zloty (9,5 miljoen euro) De 6000 vierkante meter ondergronds museum neemt de bezoekers aan de hand dwars door de geschiedenis van Kraków en Polen heen.

Beneden onder de Rynek openbaart zich het Krakowse marktplein uit het verleden. Op een film die net verleden nabootst zien we Middeleeuwse bewoners op hun handelsplein. Lang voor de huidige Lakenhal er was. Oorspronkelijk stonden over de volle omvang van het huidige plein houten marktstallen van kooplieden. Die werden na een grote brand vervangen door stenen marktstallen, waarvan de fundamenten nog onder het plein lagen op enkele meters diepte. Kraków was een belangrijke stad in de Hanze, het Middeleeuwse internationale handelsnetwerk. Ondermeer zilver, goud en zout werden verhandeld op de Rynek. Voorwerpen uit die tijd staan opgesteld in vitrines. Te zien is hoe de Mariakerk haar huidige vorm heeft gekregen, een kerk die oorspronkelijk veeleer een Romaans uiterlijk had, met 1 toren. “Het verhaal van de twee broers die wedijverden en dat de één een hogere toren bouwde dan de ander, dat is een populair fabeltje” legt Dagmara me uit.

Podziemia rynku combineert de Middeleeuwse historie met high tech. Veel touchscreens en videopresentaties. Bijvoorbeeld over de achtergronden bij de opdracht aan Veit Stoss, om het bekende houten hoogaltaar voor de Mariakerk te maken. Een andere film die in een grote ruimte op een ronde muur wordt geprojecteerd laat de geschiedenis van Polen en Kraków in een notendop zien. We zien de helden uit de Poolse geschiedenis voorbij komen. Van Lech Wałesa en de paus uit de moderne tijd tot koning Bołesław Dappere, of de Italiaanse vorstin Bona die met Sigismund I was getrouwd. “Ah degene die de Italiaanse invloed op de Poolse keuken introduceerde?” “Ja, die.”zegt Dagmara. De Jagiellon-dynastie komt vervolgens uitgebreid aan bod. Dagmara zegt dat ze zich als Poolse eigenlijk schaamt voor de laatste koning Stanisław August Poniatowski die volgens haar zo onder controle stond van de Russische Keizerin Catharina de Grote, dat hij toeliet dat  Polen’s territorium verloren ging. Tadeusz Kościuszko die na de onafhankelijkheidsoorlog in de Verenigde Staten besloot om in Polen een opstand te leiden in 1794 , heeft meer credits in Dagmara’s ogen. Of maarschalk Jósef Piłsudski,weer ruim een eeuw verder:  “Hij is erg belangrijk in onze historie.”

Het museum biedt de mogelijkheid om uren lang te blijven en alles uit de recente en verre geschiedenis van Kraków/Polen te weten te komen. Maar de tijd is beperkt vanavond, ik zie een goede samenvatting in ruim een uur voorbijkomen.  De oorlog met de Zweden die ongelooflijk veel schade aanrichtte en Polen goeddeels verwoeste halverwege de 17e eeuw laat ik voor wat het is. Zo zijn er nog vele hoofdstukken uit de Poolse geschiedenis.

Maquette van Middeleeuws Krakow in Podziemia Rynku

Met Schindler’s factory behoort Podziemia Rynku tot de belangrijkste nieuwe musea van Kraków. Uitmuntend vormgegeven.

Toegang: op dinsdagen vrij (behalve 1e dinsdag van de maand, gesloten) toegangsprijzen op andere dagen 17 zloty. Het museum laat een beperkt aantal bezoekers toe per half uur, reserveren van te voren is vaak noodzakelijk, behalve in de latere avonduren. (na 20:00 uur) Openingstijden in zomermaanden van 10:00 tot 22:00 uur.

Dit bericht werd geplaatst in Krakow. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s