Pijnlijke echo’s van het militaire regime Jaruzelski

31 jaar geleden vond een militaire coupe plaats in Polen. Waarom protesteren Polen in 2012 tegen de regering tijdens de herdenking van deze staat van beleg? En waarom is de betekenis nog steeds zo groot?

560-z9zam.AuSt.55Wat beweegt duizenden Polen om in ijzige koude (min 9) de straat op te gaan en te protesteren tegen de regering van het land? Als één van de weinige Europese economieën kraait de Poolse economie victorie met gezonde groeicijfers en zich snel ontwikkelende grote steden. Niets aan de hand tot dusver, zou je zeggen onder het neoliberale bewind van president Komorowski en premier Tusk.

Afgelopen donderdag (13 december) herdachten Kaczynski-getrouwen een zwarte bladzijde uit Polen’s geschiedenis. De staat van beleg die werd aangekondigd door generaal Wojciech Jaruzelski.  En passant werd die historische gebeurtenis aangegrepen om tegen de huidige machthebbers te demonstreren.

militair regime Jaruzelski Voor een goed begrip moeten we toch echt terug naar de gebeurtenissen uit die tijd.  De machtsovername door het Poolse leger op 13 december 1981, de staat van beleg, ligt de Polen nog vers in het geheugen. Over de rol van generaal Jaruzelski wordt nog steeds getwist. Heeft hij de Sovjet-troepen verzocht om bij ongeregeldheden tijdens de staat van beleg in te grijpen of niet, dat is de vraag. De militaire machtsovername staat gekerfd in de Poolse ziel.

De coupe van generaal Jaruzelski verraste bijna iedereen, doceert Norman Davies in zijn standaardwerk over de Poolse geschiedenis: God’s Playground: “Het verraste de westerse academici die, behoudens enkele uitzonderingen, de structuur van het Sovjet-systeem als argument aanvoerden voor de verwachte overname door een militair bewind. Het verraste de leiders van het land die slechts enkele uren de tijd kregen om de militaire overname te accepteren. En vooral verraste het de leiders van de Solidarnosc-beweging die ’s ochtends van hun bed gelicht werden. Polen werd die dag wakker met tanks in de straten en militaire controleposten op kruispunten. De daaropvolgende protesten in mijnen, op scheepswerven, in fabrieken werden gebroken door eenheden van de ZOMO-politie geruggensteund door het leger.”  Tienduizenden onschuldige burgers werden gedurende de heerschappij van Jaruzelski opgepakt en moesten de gevangenis in. Het land werd in een ijzeren greep gehouden.

Geen gelegenheid onbenut Jaroslaw Kaczynski (PiS), oppositieleider, laat geen gelegenheid onbenut om tegen de zittende macht van Tusk en Komorowski (PO) in het geweer te komen. De oude tegenstellingen van de hervomers van Solidarnosc tegenover het machtssysteem van communisten en apparatsjiks wordt maar al te graag van stal gehaald door Kaczynski en zijn trawanten.

Kaczynski maakt gebruik van het diepgewortelde, nog steeds gebrekkig verwerkte, pijnlijke, verleden. De bron van veel wantrouwen jegens vernieuwing van de Poolse regering. Ook nu hebben Polen het gevoel dat hen een regime wordt opgelegd. Dat van de vrije marktwerking. Wantrouwen naar de EU, naar Brussel. Het neo-liberalisme, waarmee men niet anders kan/mag dan instemmen. Tusk moet het ontgelden. Tusk zou Polen uitleveren aan buitenlandse kapitaalkrachtige mogendheden uit Rusland en Duitsland. Dat is de denkwijze van de reactionaire stemmers in het kielzog van Kaczynski. In de niet te onderschatten achterstandsgebieden (een omvangrijke tegenstroom) van Polen heeft hij de meerderheid stevig in handen.

De gehate vijanden van weleer (Duitsland en Rusland) mogen nog immer op aanzienlijke antipathie van de gemiddelde Pool rekenen. Juist met die kapitalistische grootheden zou Polen zich in de conservatieve zienswijze zo min mogelijk moeten verbinden of afhankelijk van maken. “Wat doet Brussel wannneer bij ons straks de Russen aan de grens staan” is een opmerking die anno 2012 in Oost-Polen nog serieus tegen mij uitgesproken werd. Het diepe wantrouwen van een Pool naar de overheid. Het is vormgegeven door de trauma’s, butsen en littekens van het verleden.

Het diepe wantrouwen van een Pool naar de overheid. Het is vormgegeven door de trauma’s, butsen en littekens van het verleden.

People carry a sign as they take part in a march organized by PiS (Law and Justice) party in Warsaw

Dit bericht werd geplaatst in Geschiedenis, Opinie, Warschau. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s